Broken Clouds

4°C

Kołobrzeg

29 lutego 2024    |    Imieniny: Lutosław, Roman, Teofil
29 lutego 2024    
    Imieniny: Lutosław, Roman, Teofil

Redakcja: tel. 500-166-222 poczta@miastokolobrzeg.pl

Portal Miasto Kołobrzeg FBPortal Miasto Kołobrzeg na YT

Regionalny Portal Informacyjny Miasta Kołobrzeg i okolic

reklama

reklama

Benjamin Raule - zapomniany autor sukcesów morskich Kołobrzegu

Rok temu, podczas planowania pracy Działu Historii Kołobrzegu w Muzeum Oręża Polskiego, zwróciłem uwagę na elementy związane z morskością naszego miasta. Wypisałem kilka nazwisk i moją uwagę przykuł Benjamin Raule. Jego nazwisko zaledwie dwukrotnie pojawia się w polskiej literaturze poświęconej Kołobrzegowi, w dodatku wzmiankowo. Sprawdziłem w monografiach kołobrzeskich z okresu przedwojennego, ale nic tam nie znalazłem. Tymczasem w literaturze europejskiej Benjamin Raule cieszy się nawet opracowaniami monograficznymi. Jednakże tam, zakres jego działania w Kołobrzegu potraktowany jest bardziej niż marginalnie, jakby to nikogo specjalnie nie interesowało. Poza jednym wyjątkiem. W 1938 roku w czasopiśmie "Monatsblätter Gesellschaft für pommersche Geschichte und Altertumskunde" ukazał się artykuł Kurta Poppe, pt. "Benjamin Raule, Generalny Dyrektor Marynarki Wojennej Elektoratu Brandenburgii w Kołobrzegu". Jak słusznie Poppe zauważa, do czasu publikacji jego tekstu, postać Raulego i jego związki z Kołobrzegiem były białą kartą. Pomimo publikacji tego materiału przed wybuchem II wojny światowej, w polskiej historiografii temat ten był dalej na marginesie zainteresowań i popularyzacji. Niemieckiemu historykowi było łatwiej, gdyż dysponował on miejskim archiwum i zawartymi tam dokumentami. Jednak dzięki jego pracy można usunąć pajęczynę i kurz z kołobrzeskich dziejów Benjamina Raule. Pełen artykuł poświęcony tej postaci ukazał się w najnowszym numerze "Rocznika Kołobrzeskiego", którego premiera odbędzie się 15 grudnia (przeczytaj), dzisiejszy artykuł będzie nieco skromniejszy, aby czytelnicy mogli w pełni zaspokoić swoją ciekawość już za kilka dni.

Urodził się w Blissingen w Holandii w 1634 roku. Pochodził z rodziny trudniącej się handlem morskim, dlatego otrzymał bardzo dobre wykształcenie handlowe. Ożenił się z Apollonią van den Brande, która była córką deputowanego admiralicji w Middelburgu. Umożliwiło mu to nawiązanie bliskich znajomości w przedstawicielami marynarki wojennej i handlowej Holandii. W 1675 roku Raule finalizuje rozmowy z Fryderykiem Wilhelmem I. Wielki elektor, chcąc zyskać możliwość operowania własnej floty na Bałtyku, wynajął usługi Holendra wraz z jego flotą. Flota kaperska Brandenburgii, w tym okręty Raulego, pokonały w 1676 roku Szwedów. Dla Raulego rozpoczęły się dni sławy. Zapisał się on na kartach historii dzięki wprowadzeniu do Kołobrzegu szwedzkiej fregaty "Leopard". Elektorski komisarz wojenny – Neuhasu, tak opisał to w raporcie dla wielkiego elektora: „Colberg, dnia 28 maja 1676 r.  Podczas trwających działań nasze obie fregaty i galion osaczyły jeden ze szwedzkich okrętów z 22 sztukami broni oraz brander z 8 sztukami, odważnie nań ruszyły i po tym, jak 5 osób zginęło na szwedzkim, a 2 na naszym, zdobyły go z branderem i wprowadziły dziś w południe o godzinie pierwszej, przy ogromnej radości i napływie całego tutejszego miasta. Do niewoli dostało się około 80 osób. Podczas zbliżania się tych szwedzkich statków, szwedzka flaga i flaga Jej Elektorskiej Wysokości zostały podniesione i tak wprowadzone---”. W Kołobrzegu wydarzenie to odbiło się wielkim echem. Raule został dyrektorem marynarki. W Kołobrzegu powołano sąd morski, który oczyścił go z zarzutów działań kaperskich.

Wielki elektor zdecydował, że Benjamin Raule zamieszka w Kołobrzegu, a wobec faktu, że 1 marca 1677 roku mianował on Holendra – Gillisa C. Peckelheringa „elektorskim mistrzem budowy okrętów”, Raule uzyskał za zadanie związane z funkcjonowaniem stoczni wojennej i budową nowych okrętów przeznaczonych dla działań na Bałtyku. Według niemieckich historyków, stocznia znajdowała się na Parsęcie, prawdopodobnie na wysokości przepompowni ścieków przy ul. Frankowskiego. W tej okolicy rada miejska wyznaczyła także dom dla Raulego. Miał on znajdować się "przed bramą", a więc przed Bramą Ujście, czyli na osi obecnej ul. Armii Krajowej (być może okolice "Fregaty"). Dostał też nową pensję: 100 talarów miesięcznie. Do Kołobrzegu sprowadziła się jego rodzina: dzieci Antje i Cajus oraz żona Apollonia. Gillis C. Peckelhering przystąpił do budowy okrętów w kołobrzeskiej stoczni. W ten sposób powstały: „Dorothea” (32 działa), „Fuchs” (20 dział), „Mohrian” (12-16 dział) i „Grosse Lustjagd” . Ponieważ wkrótce kołobrzeska stocznia była za mała na potrzeby morskich ambicji Brandenburgii, została przeniesiona do Piławy. W 1684 roku holenderski malarz marynistyczny Lieve Verschuier (1634-1686), namalował obraz z flotą brandenburską. Na pierwszym planie od lewej znajduje się: „Friedrich Wilhelm”, „Grosse Jacht” i „Dorothea" (zdjęcie pod materiałem wideo).

Raule osiągał kolejne sukcesy i otrzymywał kolejne profity. Wielki elektor odkupił od niego jego statki, która weszły w skład floty wojennej Brandenburgii. Holender dalej dowodził morskim potencjałem morskim Fryderyka Wilhelma, jednocześnie zachęcając go do wysłania morskiej ekspedycji do Afryki. W 1680 roku rozszerzył swoją propozycję dla wielkiego elektora argumentując, że obok spraw handlowych warto by rozważyć możliwość budowy fortu na lądzie i obsadzenie go żołnierzami. To zachęciło Fryderyka Wilhelma do akceptacji wyprawy. 17 lipca kapitan fregaty „Wappen von Brandenburg” z 22 działami – Joeris Bartelsen, a także kapitan fregaty „Mohrian” z 16 działami – Philipp Petersen Blonck, otrzymali listy od wielkiego elektora, a 17 września 1680 roku wyruszyły w kierunku zachodniego wybrzeża Afryki. „Wappen von Brandenburg” został skonfiskowany za handel niezgodny z interesami Holenderskiej Kompanii Zachodnioindyjskiej. Ale "Mohrian" poradził sobie o wiele lepiej. 16 maja 1681 roku Philipp Petersen Blonck zawarł traktat z trzema afrykańskimi wodzami, a także zabrał ze sobą cenny ładunek, zanim Holendrzy zmusili go do odpłynięcia z afrykańskich wód przybrzeżnych. Inwestycja Raulego opłaciła się. W 1679 roku rozpoczął budowę „Mohriana” w stoczni elektorskiej w Piławie. Zwodował i wyposażył go w 1680 roku. Wyprawa z 20 muszkieterami i 2 podoficerami powróciła z Gwinei ze 100 funtami złota i 10 tysiącami funtów kości słoniowej. Rok 1681 był więc rokiem wielkiego sukcesu i ważną datą w historii Brandenburgii, która wiązała się nie tylko z założeniem kolonii, ale także handlem i możliwością budowy fortyfikacji w Gwinei.

Pewnie sukcesów byłoby więcej, jednak w 1688 roku Fryderyk Wilhelm zmarł. Zupełnie inne podejście do kolonii miał Fryderyk I, który nie rozumiał ich potencjału. Głowy zaczęli podnosić jego wrogowie, aż wreszcie został pomówiony o defraudację i internowany w Twierdzy Spandau w 1698 roku. Zwolniono do w 1702 roku. Kara twierdzy go zrujnowała. Stracił żonę i dzieci, a także majątek. Zmarł nędzy i zapomnieniu w Hamburgu 7 maja 1707 roku. Nie wiadomo, gdzie znajduje się jego grób.

Robert Dziemba



reklama

reklama

reklama

reklama

Dodaj komentarz

UWAGA!
Komentarze są prywatnymi opiniami Czytelników, za które redakcja nie ponosi odpowiedzialności. Publikowanie jest jednoznaczne z akceptacją regulaminu. Jeśli jakikolwiek komentarz narusza obowiązujące prawo lub zasady współżycia społecznego, prosimy o kontakt poczta@miastokolobrzeg.pl. Komentarze niezwiązane z artykułem, naruszające regulamin lub zawierające uwagi do redakcji, będą usuwane.

Komentarze zostaną opublikowane po akceptacji przez moderatora.

Zgody wymagane prawem - potwierdź aby wysłać komentarz



Kod antyspamowy
Odśwież

Administratorem danych osobowych jest  Wydawnictwo AMBERPRESS z siedzibą w Kołobrzegu przy ul. Zaplecznej 9B/6 78-100 Kołobrzeg, o numerze NIP: 671-161-39-93. z którym możesz skontaktować się osobiście pod numerem telefonu 500-166-222 lub za pośrednictwem poczty elektronicznej wysyłając wiadomość mailową na adres poczta@miastokolobrzeg.pl Jednocześnie informujemy że zgodnie z rozporządzeniem o ochronie danych osobowych przysługuje ci prawo dostępu do swoich danych, możliwości ich poprawiania, żądania zaprzestania ich przetwarzania w zakresie wynikającym z obowiązującego prawa.

reklama