Overcast Clouds

18°C

Kołobrzeg

23 czerwca 2024    |    Imieniny: Wanda, Józef, Albin
23 czerwca 2024    
    Imieniny: Wanda, Józef, Albin

Redakcja: tel. 500-166-222 poczta@miastokolobrzeg.pl

Portal Miasto Kołobrzeg FBPortal Miasto Kołobrzeg na YT

Regionalny Portal Informacyjny Miasta Kołobrzeg i okolic

reklama

reklama

Jak kutry z „Barki” miały brać udział w wojskowej mobilizacji

Mobilizacja to przejście sił zbrojnych państwa z etapu pokojowego na organizację stanu wojny. Tyle z definicji w interesującym nas temacie. Ale najpierw, aby ogłosić mobilizację, należy wiedzieć, kogo i co można powołać w szeregi sił zbrojnych.

Po zakończeniu II wojny światowej nasz kraj nie miał mocno rozbudowanej floty wojennej. Nowych jednostek cywilnych, które mogłyby być wykorzystane do walki, nie było zbyt wiele. Początkowo były to kutry i łodzie poniemieckie lub z dostawy pomocowej UNRRA. Dopiero z początkiem rozpoczęcia produkcji jednostek w polskich stoczniach sytuacja uległa zmianie. W tym też Polska Marynarka Wojenna widziała zasób jednostek, które można by było wcielić i wykorzystać w razie potencjalnego konfliktu wojennego. Podczas II wojny światowej znane są przypadki wykorzystywania jednostek cywilnych do zadań wojskowych, choćby w Operacji Dynamo.

Z początkiem lat 50-tych XX wieku, gdy tworzono pierwszy plan mobilizacyjny (PM-1), rozpoczęto zbieranie informacji o wszystkich dostępnych cywilnych i państwowych jednostkach pływających. Zdobyte dane przetworzyła grupa oficerów z dowództwa MW pod kątem przydatności informacji o jednostkach w razie konfliktu zbrojnego. W przypadku większych jednostek nie było problemu z wytypowaniem tych przydatnych, jednak gdy chodzi o kurty rybackie, sytuacja była trudna. Lista była pełna jednostek wielu typów oraz różnego stopnia zużycia. Wyłoniono listę kilkunastu trawlerów, jednak spis ten długo nie był aktualny, z powodu wycofywania jednostek z eksploatacji oraz przez pojawienie się nowo budowanych kutrów.
Rozpoczęto prace nad nowym planem mobilizacyjnym (PM-53), który zakładał już od początku zmobilizowanie odpowiedniej ilości nowych kutrów rybackich do zadań Marynarki Wojennej. Znalazły się w nim między innymi:

*Dwa dywizjony trałowców bazowych, liczące łącznie 22 trawlery rybackie różnych typów:
- 7. dywizjon – miejsce bazowania początkowo Oksywie następnie Hel;
- 11. dywizjon – miejsce bazowania Świnoujście;

*Trzy  dywizjony kutrów trałowych, każdy po 11 kutrów rybackich różnych typów:
- 8. dywizjon – miejsce bazowania Gdynia, wyposażenie - kutry typu B-12;
- 12. dywizjon – miejsce bazowania Kołobrzeg, wyposażenie - kutry typu CBKO;
- 14. dywizjon – miejsce bazowania Ustka, wyposażenie - kutry typu CBKO.

W niektórych źródłach można wyczytać, że 12. dywizjon miał posiadać kutry typu B-12. Jednak w świetle list mobilizacyjnych, jest to błędny zapis. Kutry B-12 bazowały w portach Gdynia i Świnoujście. Skupmy się na 12. dywizjonie stacjonującym w Kołobrzegu.

Centralne Biuro Konstrukcji Okrętowych (CBKO) nr2 w Gdańsku, było odpowiedzialne za przygotowanie dokumentacji przebudowy jednostek na potrzeby Marynarki Wojennej. Bazą wyjściową były kutry rybackie 17-metrowe projektów: KS-17, B-386, K-15, K-15R, STOREM. Kutry 17-metrowe były bardzo zbliżone parametrami do siebie. Kolejne projekty były zmodyfikowaną lub poprawioną wersją wcześniejszego, np. B-386 był modyfikacją KS-17.Miały długość od 17,45 m do 17,8 m, szerokość od 5 m do 5,1 m i zanurzenie do 2,2 m.

Charakterystyka kutra typu B-386:
Długość całkowita: 17,45 m,
Długość między pionami: 15,00 m,
Szerokość: 5,00 m,
Wysokość boczna: 2,50 m,
Zanurzenie: 1,50 m,
Pojemność ładowni: 26 m³,
Pojemność brutto: 36 RT,
Silniki: dwu- lub czterocylindrowe różnych typów o mocy od 85 KM do 120 KM,
Prędkość: 8-9 węzłów,
Załoga: 5 osób,
Autonomiczność pływania: 7 dni,
Ożaglowanie pomocnicze typu kecz o powierzchni 33 m².

Modyfikacja na potrzeby MW była opatrzona nazwą: projekt 122. W wersji zmobilizowanej projekt zakładał: przeróbki i dostosowanie ładowni do umieszczenia wyposażenia trału mechanicznego MT-3, na pokładzie planowano ustawić podwójny wkm 2M-1 kalibru 12,7mm oraz demontaż ożaglowania. Wyporność takiej jednostki miała wynosić ponad 64 t. Na przeprowadzenie w/w prac przewidywano 14 dni. W dostępnych spisach jednostek, można wyczytać, które jednostki były przeznaczone do mobilizacji oraz jak zmieniała się ich przynależność do przedsiębiorstw rybackich.

Oto kilka jednostek, która udało się znaleźć:
ARKA 104, typ B-368/III, Stocznia Północna w Gdańsku, nr budowy S-130.
II.1950: wodowany jako Gdy-156 dla Państwowego Przedsiębiorstwa Połowów Kutrowych „Arka” z siedzibą w Gdyni.
I.1954: w planie mobilizacyjnym „PM-53” przewidziany do mobilizacji (po adaptacji) jako kuter trałowy projektu 122 w ramach adaptacji miał otrzymać uzbrojenie w postaci podwójnego wkm 12.7 mm oraz trału mechanicznego MT-3.
II.poł.1954: Koł-49 - Przedsiębiorstwo Połowów i Usług Rybackich „Barka”; Kołobrzeg (…).

ARKA 105, typ B-368/III, Stocznia Północna w Gdańsku, nr budowy S-125.
I.1950: wodowany jako Gdy-151 dla Państwowego Przedsiębiorstwa Połowów Kutrowych „Arka” z siedzibą w Gdyni.
I.1954: w planie mobilizacyjnym „PM-53” przewidziany do mobilizacji (po adaptacji) jako kuter trałowy projektu 122 w ramach adaptacji miał otrzymać uzbrojenie w postaci podwójnego wkm 12.7 mm oraz trału mechanicznego MT-3.
II.poł.1954: Koł-50 - Przedsiębiorstwo Połowów i Usług Rybackich „Barka”; Kołobrzeg (…).

ARKA 112, typ B-368/III, Stocznia Północna w Gdańsku, nr budowy S-132.
III.1950: wodowany jako Gdy-160 dla Państwowego Przedsiębiorstwa Połowów Kutrowych „Arka” z siedzibą w Gdyni, X.1950: wszedł do eksploatacji.
I.1954: w planie mobilizacyjnym „PM-53” przewidziany do mobilizacji (po adaptacji) jako kuter trałowy projektu 122 w ramach adaptacji miał otrzymać uzbrojenie w postaci podwójnego wkm 12.7 mm oraz trału mechanicznego MT-3.
I.1954: Koł-43 - Przedsiębiorstwo Połowów i Usług Rybackich „Barka”; Kołobrzeg (…).

ARKA 122, typ B-368/III, Stocznia Północna w Gdańsku, nr budowy S-144/Stocznia Rybacka w Gdyni, nr budowy 9/N6
Stocznia Północna w Gdańsku, nr budowy S-144.
III.kw.1950: wodowany jako  Gdy-155 dla Państwowego Przedsiębiorstwa Połowów Kutrowych „Arka” z siedzibą w Gdyni.
15.I.1951: Państwowe Przedsiębiorstwo Połowów Kutrowych „Arka” z siedzibą w Gdyni zawarło z Stocznią Rybacką w Gdyni umowę na dokończenie budowy 12 kutrów zwodowanych w Stoczni Północnej w Gdańsku.
Stocznia Rybacka w Gdyni, nr stoczniowy 9/N6, ukończony IV.1951, w eksploatacji IV.1951.
I.1954: w planie mobilizacyjnym „PM-53” przewidziany do mobilizacji (po adaptacji) jako kuter trałowy projektu 122 w ramach adaptacji miał otrzymać uzbrojenie w postaci podwójnego wkm 12.7 mm oraz trału mechanicznego MT-3.
V.1955: Koł-51 - Przedsiębiorstwo Połowów i Usług Rybackich „Barka”; Kołobrzeg. (…).
 
Te cztery wymienione jednostki na pewno były ujęte w listach mobilizacyjnych. Pytanie, czy podczas sporządzania list wiadomo było, że będą przekazane z gdyńskiej „Arki” do kołobrzeskiej „Barki”?

Kilka lat później zaczął obowiązywać nowy plan mobilizacyjny „PM-58”, a po nim następny „PM-63”. Tutaj nie było większych zmian, ponieważ dalej do naszego portu przypisano 12. dywizjon kutrów trałowych typu CBKO. Na mocy porozumienia z Ministerstwem Żeglugi do przejęcia (mobilizacji) wytypowano 13 kutrów typu CBKO z Kołobrzegu, należących do Przedsiębiorstwa Połowów i Usług Rybackich „Barka”. W 1966 roku zmieniono numerację z 12. na 9. dywizjon. Pod koniec lat 60-tych zrezygnowano z montażu podwójnego wkm 12.7 mm na kutrach, jednocześnie pozostawiając nadal trał MT-3.

Przy tworzeniu list na końcu lat 60-tych sygnalizowano konieczność wymiany kutrów typu CBKO na większe i nowocześniejsze jednostki typu B-403 i B-410. Jednakże podczas korekty planu mobilizacji w 1976 roku postanowiono, że będzie utrzymywany w czasie pokoju tylko 14. dywizjon kutrów trałowych w Świnoujściu. Ale na czas wojny dodatkowo będą formowane dwie grupy po 12 sztuk kutrów typu CBKO, jeden z kołobrzeskiej „Barki” a drugi z darłowskiego „Kutra”. Ponadto dwa kutry typu CBKO miały trafić do Komendy Portu Wojennego w Kołobrzegu.

To był ostatni wpis z końca lat 70-tych, dotyczący kołobrzeskich kutrów typu CBKO w plan mobilizacyjny. Następował okres zastępowania tych jednostek nowszymi i większymi typami. Niestety materiał źródłowy jest bardzo ubogi na ten temat, więc mogły się wkraść błędy. W rozmowach, rybacy wspominali, że słyszeli jakieś informacje na temat mobilizacji, przebudowy i uzbrojenia kutrów, ale niestety - bez konkretnych danych. Jednocześnie jeśli ktoś z czytelników ma informacje na ten temat i chce się nimi podzielić prosimy o kontakt.

Tomasz Łowkiewicz

Bibliografia:
Mobilizacja Polskich Jednostek Pływających w latach 50. XX w., R. Rochowicz, MSiO 3-4/2021, str.42
Mobilizacja Polskich Jednostek Pływających w latach 50. XX w., R. Rochowicz, MSiO 5-6/2021, str.45
Polska Flota Rybacka w latach 1921-2001, W. Blady, Morski Instytut Rybacki, Gdynia 2002 r.
Forum Okrętów Wojennych - https://fow.pl/forum/ dostęp: 23.05.2024 r.
Prywatna strona Wojtka Zientary - https://www.wojtekzientara.pl/hobby.html

reklama

reklama

reklama

Dodaj komentarz

UWAGA!
Komentarze są prywatnymi opiniami Czytelników, za które redakcja nie ponosi odpowiedzialności. Publikowanie jest jednoznaczne z akceptacją regulaminu. Jeśli jakikolwiek komentarz narusza obowiązujące prawo lub zasady współżycia społecznego, prosimy o kontakt poczta@miastokolobrzeg.pl. Komentarze niezwiązane z artykułem, naruszające regulamin lub zawierające uwagi do redakcji, będą usuwane.

Komentarze zostaną opublikowane po akceptacji przez moderatora.

Zgody wymagane prawem - potwierdź aby wysłać komentarz



Kod antyspamowy
Odśwież

Administratorem danych osobowych jest  Wydawnictwo AMBERPRESS z siedzibą w Kołobrzegu przy ul. Zaplecznej 9B/6 78-100 Kołobrzeg, o numerze NIP: 671-161-39-93. z którym możesz skontaktować się osobiście pod numerem telefonu 500-166-222 lub za pośrednictwem poczty elektronicznej wysyłając wiadomość mailową na adres poczta@miastokolobrzeg.pl Jednocześnie informujemy że zgodnie z rozporządzeniem o ochronie danych osobowych przysługuje ci prawo dostępu do swoich danych, możliwości ich poprawiania, żądania zaprzestania ich przetwarzania w zakresie wynikającym z obowiązującego prawa.

reklama